PARIS – Imyenkafen umrigen srewlen ugar n 660.000 n yimdanen deg umaḍal seg wasmi ay d-gren Yiɣlanen Yeddukklen, deg tgara n Meɣres, i usebded amatu n yimenɣi i lmend n uqabel n tezɣent n unfafad bu uqacuc, ɣef wakken ay d-yekcef yiwen n uṛabul n Useqqamu Anuṛwiji i Yizrazaɣen (NRC) ay d-yeffɣen ass n usimwas.

Ass n 23 Meɣres, deg wakud aydeg takaɣreft n unfafad bu uqacuc tella tezzender ya deg umaḍal, amaru amatu n Tuddsa n Yiɣlanen Yeddukklen, Antonio Guterres, iger-d tiɣri i « usebded adeɣyan n yimenɣi deg wakk timnaḍin n umaḍal » i uḥraz n tmeddurin n yiɣarimen uṛhifen akk deg tmura yellan deg umyenkaf.

Gar uzemz-nni d 15 Mayu, ma drus, 661.000 n yimdanen ay terra tmara ad rewlen seg yixxamen-nsen deg 19 n tmura ɣef lǧal n yimenɣi umrig, ɣef leḥsab n uṛabul-a ay d-yesmektin dakken imdanen-a ddren deg tegnit tadawsant n diri yernu zemren ad aḍnen anfafad bu uqacuc s tefses ugar n medden niḍen.

D Tagduda Tamegdayt n Kungu ay d tamurt ay tḥuza taluft-a ugar: imenɣi gar tegrawin tumrigin d yiɣallen iwnabaḍen ḥettmen 482.000 n yimdanen ad rewlen seg yixxamen-nsen deg tallit-a.

Tamurt-a tameqrant d tin aydeg llan mennaw n yimyenkafen d tzeɣnin tidawsanin yezgan tteqqalent-d acḥal n yiseggasen aya. Deg 2019, llan ya 1,7 d amelyun n wid ay d-irewlen seg yixxamen-nsen, ɣef wakken ay d-tesmekti tuddsa-a tarnabaḍt. Deg Yebrir i yiman-nnes kan, ugar n 260.000 n yimdanen ay irewlen ɣef yinṭagen n tegrawin tumrigin d temhal tiredsanin deg tnebḍit n Ituri (deg ugafa-agmuḍan) ɣef leḥsab n uṛabul-a.

Ula deg tmura aydeg idisan yettnaɣen nnan-d dakken dehlen tiɣri i usebded n yimenɣi, ur yeḥbis ara yimenɣi, ɣef wakken ay d-yenna uṛabul-a ay d-ibedren amedya n Yaman aydeg yella umgaru seg 2014 yernu tḥuza-tt tezɣent tamdanant tamaglayt akk deg umaḍal, ɣef wakken ay d-nnan Yiɣlanen Yeddukklen.

Ula d tamnaḍt n ugelmim n Čad tella-d daɣ deg-s lmuja n trewla n yimezdaɣen seg yixxamen-nsen, yernu d tin ay iḥuzan ladɣa imezdaɣen n Čad d Nijir. Afɣanistan, Tagduda n Tefriqt Talemmast, Surya, Ṣumalya d Birmanya ula d nitenti d timura aydeg ugar n 10.000 n yimdanen ay irewlen deg yal yiwet seg-sent.

aps